• Volkan Mirzal─▒

Tabula Rasa

­čĺźLatinceden ├ževrilince anlam─▒ ÔÇťbo┼č levhaÔÇŁ ya da ÔÇť├╝zerine hi├žbir ┼čey yaz─▒lmam─▒┼č bo┼č ka─č─▒tÔÇŁ olan Tabula Rasa, zihinde do─ču┼čtan d├╝┼č├╝nceler bulunmad─▒─č─▒n─▒ dile getirmek i├žin kullan─▒lan bir benzetmedir. ─░ngiliz empirist felsefe gelene─činin kurucusu olan John LockeÔÇÖun, bilginin duyu deneyimin sonucu oldu─čunu, zihinde do─ču┼čtan d├╝┼č├╝nceler bulunmad─▒─č─▒n─▒, mant─▒k ilkelerinin bile sonradan kazan─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âylerken, zihnin do─ču┼čta, her t├╝r deneyim ├Âncesinde bombo┼č oldu─čuna i┼čaret etmektedir.


­čęŞÔÇť┼×eylerÔÇŁ aras─▒nda kurdu─čumuz zamansal ve uzamsal ili┼čkiler (nesnelerin yerleri ve konumlar─▒), onlar─▒n kendilerinde olan ├Âzellikler de─čil, bizim tan─▒kl─▒k seviyesindeki deneyimsel al─▒┼čkanl─▒klar─▒m─▒zla ilgilidir. Olgular aras─▒ndaki ba─č─▒nt─▒lar─▒ kendi y├Ântemlerimizle bilemez, sadece onlara at─▒flarda bulunuruz. Do─ča kurallarla i┼člemez, form├╝lasyon sahibi de─čildir. ─░nsanlar, do─čay─▒ ya da olgular─▒ alg─▒layabilmek i├žin sistemler, form├╝ller, ├Âncelik-sonral─▒k ili┼čkileri kurarlar.


­čžęLockeÔÇÖun s├Âz konusu bilgi anlay─▒┼č─▒na g├Âre, insan zihni pasiftir, d─▒┼č d├╝nyadaki uyaranlar─▒n etkisiyle ald─▒─č─▒ duyumlar─▒ i┼čleyerek bilgiye ula┼č─▒r, fakat kendi ba┼č─▒na hi├žbir ┼čey yaratamaz, zira insan zihni do─ču┼čtan bombo┼čtur, bo┼č bir levha gibidir. Bilgi bu levhaya, d─▒┼čtan gelen bir tak─▒m imgeler ve veriler kaz─▒nd─▒k├ža olu┼čur. "insan b├╝t├╝n bilgilerini deneyimleriyle elde eder. ├ç├╝nk├╝ insan do─ču┼čtan hi├žbir bilgi ve do─čru ta┼č─▒maz. Do─ču┼čtan g├Ârmeyen birine bir k├╝ple bi k├╝reyi elletseniz daha sonra da birden g├Âzleri a├ž─▒lsa dokunmadan hangisinin k├╝re hangisinin k├╝p oldu─čunu anlayamaz." der

LockeÔÇÖun s├Âz konusu Tabula Rasa ├Â─čretisi, onun bir yandan DescartesÔÇÖ─▒n kendisine onun idealizmine ve dolay─▒s─▒yla Descartes taraf─▒ndan savunulmu┼č olan ak─▒lc─▒ bilgi anlay─▒┼č─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒karken, di─čer yandan Aristoteles├ži pasif ruh anlay─▒┼č─▒n─▒ benimsemesinin bir sonucudur. LockeÔÇÖun hemen t├╝m 18. Y├╝zy─▒l filozoflar─▒ taraf─▒ndan da kabul edilen ve klasik davran─▒┼č├ž─▒l─▒kta da ya┼čayan bu bilgi anlay─▒┼č─▒na g├Âre, insanlarda zihinsel ya da entelekt├╝el bak─▒mdan s├Âz konusu olan t├╝m farkl─▒l─▒klar, bireylerin tecr├╝be ya da deneyimlerindeki farkl─▒l─▒klarla, e─čitimlerindeki farkl─▒l─▒klara ba─članmal─▒d─▒r.


https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/55150/mod_resource/content/1/OZEL_YETENEK_12.hafta_ozellikler.pdf


­čöÄEpistemolojik (Bilginin mahiyeti, t├╝rleri ve elde edilme y├Ântemleri ile ilgilenen felsefe) bir ├Â─čreti olan Tabula Rasa ├Â─čretisinin sosyal bir boyutu da vard─▒r. Toplumsal e┼čitsizli─čin biyo-psi┼čik (biyolojik ve tinsel ihtiya├žlar) k├Âkenleri oldu─čunu benimsedi─či Tabula Rasa ├Â─čretisine dayanarak, insanlar─▒n d├╝nyaya e┼čit geldiklerini, onlar─▒n b├╝t├╝n├╝yle i├žinde bulunduklar─▒ ko┼čullar─▒n ├╝r├╝n├╝ ve ald─▒klar─▒ e─čitimin eseri olduklar─▒n─▒ ├Âne s├╝rm├╝┼čt├╝r.


­č¬ü─░nsan─▒n ya┼čam─▒ndaki tek yol g├Âstericinin kendi akl─▒ oldu─ču konusunda Locke'ye kat─▒l─▒yorum. Tabula RasaÔÇÖn─▒n yeniden ├Â─črenmek, hatalardan ├Â─črenmek, bilin├ž d─▒┼č─▒ ├Ânyarg─▒lardan kurtulmak, ele┼čtirel d├╝┼č├╝nceyi geli┼čtirmek gibi pek ├žok konunun ├Âz├╝nde yatan k├Âk kavram oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. Siz ne dersiniz?

Mutlu Pazarlar­čîĚ

3 g├Âr├╝nt├╝leme0 yorum

Son Payla┼č─▒mlar

Hepsini G├Âr