top of page
  • Yazar─▒n foto─čraf─▒Volkan Mirzal─▒

Platon "Devlet"

­čôîYirminci y├╝zy─▒l─▒n ├╝nl├╝ ─░ngiliz s├╝re├ž felsefecisi A. N. WhiteheadÔÇÖ─▒n kendisinden sonraki t├╝m felsefe tarihinin onun d├╝┼č├╝ncelerine sadece bir dipnot oldu─čunu kaydetti─či PlatonÔÇÖun olgunluk d├Âneminde diyaloglar ┼čeklinde yaz─▒lm─▒┼č bir eserdir.


­čôťPlatonÔÇÖun hocas─▒ Sokrates ve ├Â─črencileri ile do─čruyu g├╝├žl├╝n├╝n belirledi─čini d├╝┼č├╝nen bir b├Âl├╝k sofist tart─▒┼č─▒r diyalogda. Tart─▒┼čmay─▒ takip eden t├╝ccar Kephalos ile o─čullar─▒ndan olu┼čan ki┼čiler tart─▒┼čmaya pek girmez ama e─čri ile do─čruyu da ay─▒rt etmeyi her seferinde ba┼čar─▒rlar. Belki de ticaret, hemen her devirde e─čri ile do─čruyu dakik olarak ay─▒rt etmeyi elzem k─▒ld─▒─č─▒ i├žindir bu.


­čĆ░┼×imdiye dek bildi─čimiz t├╝m devlet teorilerinin bir ┼čekilde bu diyalogda ele al─▒n─▒p tart─▒┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒, en az─▒ndan bu tart─▒┼čmalarda bu teorilere kaynakl─▒k edecek nice boyutun oldu─čunu ve toplum d├╝zenlerine h├ókim olan d├╝┼č├╝ncelerin ├ž─▒k─▒┼č noktalar─▒n─▒n, ba┼člang─▒├žlar─▒n─▒n tohum olarak yer ald─▒─č─▒ ger├žek bir hazinedir.


­čöŽDiyalogun ├Âz├╝nde PlatonÔÇÖun tespitlerinin/tezlerinin yer al─▒r: Adalet/ do─čruluk, herkesin kendi i┼čini d├╝zg├╝n bir bi├žimde yapt─▒─č─▒, bir ba┼čkas─▒n─▒n i┼čine kar─▒┼čmad─▒─č─▒ ideal bir ┼čehirde tecelli eder. Bir ┼čehrin adil olabilmesinin teminat─▒ ise, herkesin kendi ├╝zerine d├╝┼čen i┼či do─čru yapmas─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒lacak kararlar alarak ┼čehri y├Ânetecek olan, filozof krald─▒r.


­č¬öPlaton ÔÇťDevletÔÇŁ adl─▒ eserinde idealar kuram─▒n─▒ a├ž─▒klarken ma─čara alegorisinden s├Âz eder. Bu alegori ile Platon iki evrenden bahseder. Alegoriye g├Âre baz─▒ insanlar karanl─▒k bir ma─čaraya zincirlenmi┼člerdir ve bu insanlar ba┼člar─▒n─▒ sa─ča ve sola ├ževiremezler sadece kar┼č─▒lar─▒ndakini g├Ârebilmektelerdir. Do─ču┼čtan beri bu ma─čarada bulunan insanlar ma─čaran─▒n giri┼činden yans─▒yan nesnelerin g├Âlgelerini g├Âr├╝r ve bunlar─▒ ger├žeklikleri olarak alg─▒larlar.


­čÜÂÔÇŹÔÖé´ŞĆNihayet bir g├╝n bu insanlardan bir tanesi zincirlerinden kurtulur ve ma─čaray─▒ terk eder. Ma─čaray─▒ terk eden bu insan ma─čaran─▒n d─▒┼č─▒nda yeni bir ger├žeklik ile tan─▒┼č─▒r ve duvarda g├Âlgelerini g├Ârd├╝─č├╝ nesnelerin ger├žek olmad─▒─č─▒n─▒n fark─▒na var─▒r. Bunu ma─čaradaki arkada┼člar─▒ ile payla┼čmak ├╝zere ma─čaraya geri d├Âner. Ma─čaradaki arkada┼člar─▒ ise ma─čaran─▒n d─▒┼č─▒nda farkl─▒ bir ger├žeklik oldu─čuna inanmazlar. Ve bu insanlara ma─čaran─▒n d─▒┼č─▒ndaki ger├žekli─či aktarabilmek de imk├óns─▒zd─▒r.


­čî┐Platon'un d├╝┼č├╝ncesi bu alegori ├╝zerinde ┼čekillenir. Ona g├Âre nesneler ve idealardan olu┼čan iki ayr─▒ d├╝nya vard─▒r. ─░nsan bedensel olarak nesneler d├╝nyas─▒na aittir ve orada bulunmaktad─▒r. Ancak ruhen bir zamanlar bulundu─ču idealar d├╝nyas─▒ndan izleri kendisinde ta┼č─▒maktad─▒r.


­čöŚAlegoride ma─čaran─▒n toplumu, zincirin o toplumsal yap─▒ i├žerisinde var olan kurallar─▒, ma─čaran─▒n duvar─▒na yans─▒yan g├Âlgelerin toplumda kabul edilen do─črular─▒ sembolize etti─či ileri s├╝r├╝lebilir. Buna g├Âre zincirini k─▒ran birey, ger├žek hakikatin pe┼čine d├╝┼čen bir filozofu oldu─ču kadar sorgulayan insan─▒ da temsil etmektedir.


­čĹë├ç├╝nk├╝ SokratesÔÇÖle tart─▒┼čmaya giren ThrasymakhosÔÇÖa g├Âre Adalet (do─čruluk) g├╝├žl├╝n├╝n i┼čine gelendir.!


Mutu Pazarlar ­čîĚ

9 g├Âr├╝nt├╝leme0 yorum

Son Yaz─▒lar

Hepsini G├Âr

Comments


bottom of page