top of page
  • Yazar─▒n foto─čraf─▒Volkan Mirzal─▒

Spiral Dinamikler

­čîî─░nsan bilincinin ve de─čerlerinin d├Ân├╝┼č├╝m s├╝reci, 1970ÔÇÖli y─▒llarda Prof. Clare W. Graves taraf─▒ndan geli┼čtirilmi┼č olan "Spiral Dinamikler" yakla┼č─▒m─▒ ile a├ž─▒klanmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░nsanl─▒─č─▒n ve d├╝nyan─▒n geli┼čim s├╝re├žleri i├žerisinde insan─▒n kendini, i├žinde bulundu─ču sistemi, k├╝lt├╝r├╝, durumu ve d├╝nyay─▒ fark etmesi a├ž─▒s─▒ndan kullan─▒labilecek g├╝├žl├╝ bir haritalama sistemidir. https://www.nlpworld.co.uk/spiral-dynamics/


­čôť─░nsan asl─▒nda bir de─čer varl─▒─č─▒d─▒r. Bu nedenle ÔÇťSpiral DinamiklerÔÇŁ haritalama sistemi, insan─▒n de─čer sistemlerini, zaman i├žerisinde insanl─▒─č─▒n d├╝nyada var oldu─ču g├╝nden bug├╝ne nas─▒l geli┼čtirdi─či ve nereye do─čru de─či┼čim g├Âsterdi─čini inceler. Bir anlamda insanl─▒─č─▒n yol haritas─▒n─▒ ve yolculuk s├╝re├žlerini fark etmesini sa─člayan bir haritad─▒r. Yeti┼čkin bir insan─▒n geli┼čiminin d├Âng├╝sel olarak ortaya ├ž─▒kan teorisini anlat─▒r. Giderek d├╝nyada bir├žok farkl─▒ alanda kullan─▒lmaya ba┼člam─▒┼č ve devam etmektedir.


­čôîSpiral Dinamik bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ ki┼čiye sosyo-psiko-k├╝lt├╝rel d├╝nya bak─▒┼č─▒ hakk─▒nda bilgi vermenin ├Âtesinde i┼č ya┼čam─▒nda, aile ya┼čam─▒nda, i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ ├ževrede, toplumda ve d├╝nyada olmakta olanlar─▒ Graves'in 7 basamakl─▒ bilin├ž sistemi i├žinde nas─▒l alg─▒lad─▒─č─▒m─▒z─▒ da a├ž─▒klar.


­čöÄKar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z olay ve durumlar─▒, dinledi─čimiz insanlar─▒ acaba hangi bilin├ž seviyesinden dinliyoruz? Sorusunun cevab─▒n─▒ ara┼čt─▒r─▒r.! ─░nsan do─čas─▒, insan─▒n davran─▒┼č ve karar alma mekanizmalar─▒, toplumlar─▒n sosyal yap─▒lar─▒, etnik farkl─▒l─▒klar, ku┼čak ├žat─▒┼čmalar─▒ gibi kompleks konulara net, uygulanabilir cevaplar getirir.


­čŹü─░ster birey, y├Ânetici, politikac─▒, ister topluluk, ister ┼čirket veya bir marka olsun, i├žinde bulundu─ču sosyal yap─▒yla, global d├╝nyayla nas─▒l ba─č kuraca─č─▒n─▒n ve sahip oldu─ču de─čerlerle nas─▒l ba┼čar─▒ kazanaca─č─▒n─▒n yol haritas─▒ spiral dinamiklerin anla┼č─▒lmas─▒nda yat─▒yor. Spiral dinamikler; psikoloji, sosyoloji, tarih, antropoloji, felsefe, sistem bilimleri, siyaset bilimi, kaos teorisi, oyun teorisi, f├╝t├╝rizm gibi farkl─▒ disiplinler aras─▒nda bir ba─č, k├Âpr├╝ kurarak kendi b├╝t├╝nsel sentezini yarat─▒yor.


Graves modelinde temel olarak yeti┼čkin insan─▒n geli┼čiminde 3 ├Ânemli bile┼čen bulunur;

1.Ya┼čam ┼×artlar─▒

2.Memetik kodlar (Ya┼čam ┼čartlar─▒yla ba┼č edebilmek i├žin insanda aktif olan kodlar)

3. Uyum Repertuar─▒ (Ya┼čam ┼čartlar─▒na uyum sa─člarken bu kodlar─▒ nas─▒l kulland─▒─č─▒)


­čî┐Her bir memetik kod insan─▒n ya┼čam ┼čartlar─▒na uyumunu sa─člamak i├žin tasarlanm─▒┼č bir koddur. ─░nsan davran─▒┼člar─▒ da bu kodlar─▒n hangilerinin ki┼činin sisteminde aktif oldu─čuyla ilgilidir. Kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kan duruma g├Âre ki┼či bu kodlar─▒ kullan─▒r. Kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ olaylara tepkisi ki┼činin bilincini ileri de g├Ât├╝rebilir (progress) veya geriye de (regress).


­čžĚMemetik kodlar nedir? Her bir bilin├ž a┼čamas─▒ndaki geli┼čim ki┼čiyi bir sonraki bilin├ž seviyesine ta┼č─▒r. Her bilin├ž seviyesinin kendine ├Âzg├╝ de─čerleri vard─▒r. De─čerler k─▒saca ki┼činin temelde davran─▒┼č, motivasyon ve tepkilerinin ├Âz├╝nde yatan onun i├žin de─čerli olan ana kavramlard─▒r. D├╝nyaya bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒ belirler. Aile, mutluluk, keyif, adalet vb.


­čĺźBir ki┼či ayn─▒ anda 3 de─čer sistemini aktif olarak sisteminde bar─▒nd─▒r─▒r. As─▒l aktif olan merkezi de─čer sistemi, bir ├Ânceki de─čer sisteminin etkili olan k─▒sm─▒ ve gelecekteki bir sonraki sistemin haz─▒rl─▒k kodlar─▒. Ki┼činin merkezi de─čer sisteminin hangisi oldu─čunu bilmek bize onun i├žin hayatta nelerin ├Ânemli oldu─ču, karar verme ve tatmin olma mekanizmalar─▒ ile ilgili ├Ânemli bilgiler verir.


­čîÉHer bir bilin├ž seviyesi di─čerinin i├žinde yer al─▒r. T─▒pk─▒ matru┼čka bebekleri gibi her bir kod bir ├Âncekini kapsar ve spiral ┼čeklinde yukar─▒ do─čru geni┼čler. Bu modele 1996ÔÇÖda Don Beck ve Chris Cowan taraf─▒ndan anla┼č─▒lmas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rmak i├žin renk kodlar─▒ eklenmi┼čtir. So─čuk renkler ve s─▒cak renklerden olu┼čan bu temsil sisteminde s─▒cak renkler ÔÇťBenÔÇŁ odakl─▒, so─čuk renkler ise ÔÇťBizÔÇŁ odakl─▒ sistemler i├žin kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Ben ve Biz odaklar─▒ d├Âng├╝sel olarak hep birbirini takip ederler. Her d├Ânemin bask─▒n duygusu ve de─čerleri vard─▒r. Bask─▒n duyguyla ba┼č edebilmek i├žin ki┼či kendine yeni ├ž├Âz├╝mler bulur ve geli┼čim spiralinde ilerler.


­čÜęBEJ (A-N) Hayatta kalma; biyojenik ihtiya├žlar─▒n kar┼č─▒lanmas─▒; ├ťreme; i├žg├╝d├╝sel d├╝rt├╝leri tatmin etmek; genetik haf─▒za

­čÜęMOR (B-O) Ruhlar alemini sakinle┼čtirir; atalar─▒ onurland─▒rmak; zarardan korunma; aile ba─člar─▒; b├╝y├╝klere sayg─▒ g├Âsterin; kabile i├žin g├╝venlik

­čÜęKIRMIZI (C-P) G├╝├ž/eylem; ba┼čkalar─▒na ve do─čaya egemen olmak i├žin kendini ├Âne s├╝rmek; kontrol; duyusal zevk; utan├žtan ka├ž─▒nmak

­čÜęMAV─░ (D-Q) Kararl─▒l─▒k/d├╝zen; daha sonra ├Âd├╝l kazanmak i├žin itaat; Anlam; ama├ž; kesinlik; Ger├žek; ya┼čama ve ├Âlme sebebi

­čÜęTURUNCU (E-R) F─▒rsat/ba┼čar─▒; ba┼čarmak i├žin rekabet etmek; etkilemek; ├Âzerklik; do─čan─▒n ustal─▒─č─▒; kendini anlamak

­čÜęYE┼×─░L (F-S) Uyum/sevgi; kar┼č─▒l─▒kl─▒ b├╝y├╝me i├žin bir araya gelmek; fark─▒ndal─▒k; ait olma; maneviyat ve bilin├ž

­čÜęSARI (G-T) Ba─č─▒ms─▒zl─▒k/kendine de─čer verme; s├╝rd├╝r├╝lebilir bir ya┼čam sisteminin kurulmas─▒; bilerek; b├╝y├╝k sorular; uzun vadeli bak─▒┼č

­čÜęTURKUAZ (H-U) S├Âm├╝r├╝s├╝z k├╝resel topluluk; ya┼čam enerjilerinin anla┼č─▒lmas─▒; K─▒r─▒lgan bir D├╝nya'da ya┼čam─▒n hayatta kalmas─▒

https://jthowlett.medium.com/using-spiral-dynamics-to-understand-development-930098e8f092


Geli┼čim hi├ž durmayan sonsuz bir olgu. Bilin├žli olmay─▒ se├žmek bizim elimizde. Don Beck'in de ├žok g├╝zel s├Âyledi─či gibi ÔÇť─░nsan─▒ de─či┼čtiremezsiniz, ama insan de─či┼čebilir.ÔÇŁ


Mutlu Pazarlar ­čîĚ


35 g├Âr├╝nt├╝leme0 yorum

Son Yaz─▒lar

Hepsini G├Âr
bottom of page