top of page
  • Yazar─▒n foto─čraf─▒Volkan Mirzal─▒

Beklenmeyeni Beklemek

­čôîGenellikle k├╝lt├╝rel varsay─▒mlarla ne ├Âl├ž├╝de y├Ânlendirildi─čimizin fark─▒na varamay─▒z. Fakat ancak i├žinde bulundu─čumuz duruma ba┼čka bir k├╝lt├╝r├╝n bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla bakarsak, onu yeni bi├žimde g├Ârebiliriz. Bunu denemek i├žin kendi yapt─▒─č─▒n─▒z─▒ bir gencin, bir avukat─▒n, bir kamyon ┼čof├Âr├╝n├╝n, bir ku┼č g├Âzlemcisinin, bir rock m├╝zisyeninin, tekerlekli sandalyeye mahk├╗m bir insan─▒n, hatta anne ve babalar─▒n─▒z─▒n neslinden bir ki┼činin g├Âzleriyle bakman─▒z yeterlidir.


­čôťNassim Nicholas Taleb, insanlar─▒n bizim sand─▒─č─▒m─▒zdan ├žok daha az d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ ├Âne s├╝rer; eylemlerimizin b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝ i├žg├╝d├╝seldir. Bu da bizim siyah ku─ču olaylar─▒n─▒ anlamam─▒z─▒ daha az olas─▒ k─▒lar ├ž├╝nk├╝ insan her zaman detaylarda kaybolur.


"─░nsan beyni, tecr├╝beden hareketle genel varsay─▒mlar yapacak ┼čekilde tasarlanm─▒┼čt─▒r. Burada sorun ger├žek hayatta b├╝t├╝n bir varolu┼č boyunca sadece beyaz ku─čular g├Ârd├╝kten sonra siyah bir ku─čunun ortaya ├ž─▒kmas─▒d─▒r.


­čöÄNe kadar az ┼čey bildi─čimiz ger├že─čine dayanmak ve ak─▒l y├╝r├╝tmelerimizdeki hatalar─▒n fark─▒nda olmak daha iyidir; mesele siyah ku─ču olaylar─▒n─▒ ├Âng├Ârebilmek de─čil, sadece zihinsel olarak biraz daha haz─▒rl─▒kl─▒ olmakt─▒r.


­čöŽB├╝y├╝k, ├Âng├Âr├╝lmemi┼č olaylara ya olay─▒n bir kez daha meydana gelmesini ├Ânlemeyi (k├Ât├╝yse) ya da bir kez daha olmas─▒n─▒ (iyiyse) sa─člamaya ├žal─▒┼čan k├╝├ž├╝k, odaklan─▒lm─▒┼č durumlara tepki vermek insan─▒n do─čas─▒nda vard─▒r. Ama yapmam─▒z gereken, bilmediklerimize ve neden bilmedi─čimize dikkatli g├Âzlerle bakmakt─▒r. "


ÔśÄ Bir ┼čeyi ayn─▒┬á┼čekilde daha ├žok yapt─▒k├ža onu ba┼čka bir ┼čekilde d├╝┼č├╝nebilmemiz zorla┼č─▒r.┬áGraham Bell┬ábu s├Âz├╝ s├Âyledi─činde ayn─▒┬á┼čeyi d├╝┼č├╝n├╝yordu. Beklenenin tam tersini yapmak ne gibi sonu├žlara ula┼č─▒r, bunu test edin


­čö«Roger Von Oech, HeraklitusÔÇÖun epigramlar─▒ndan esinlenerek yazd─▒─č─▒ "Beklenmeyeni Bekleyin"┬ákitab─▒nda bu kavram─▒ turna bal─▒klar─▒ ├╝zerinde yap─▒lan bir deneye at─▒fta bulunarak ┼č├Âyle anlat─▒r;

 

"Bir kural, e─čilim ya da davran─▒┼č iyice benimsendiyse; ba┼člang─▒├žtaki neden t├╝m├╝yle ortadan kalk─▒nca bile ondan kurtulmak ├žok zordur. Yarat─▒c─▒ d├╝┼č├╝nce yaln─▒zca yeni fikirler ├╝retmeyi de─čil ge├žerlili─čini yitirmi┼č olanlardan kurtulmay─▒ da i├žerir. Bu y├╝zden var olan bir kural─▒, program─▒ ya da politikay─▒ incelerken daima "Bu kural ni├žin kondu?" diye sormak iyi bir al─▒┼čkanl─▒kt─▒r. Daha sonra "Bu nedenler h├ól├ó ge├žerli mi?" sorusunu sorun. Yan─▒t olumsuz ise bu kural─▒ eleyin." der.

 

┬áVe s├Âzlerini ┼ču iki soruyla bitiriyor:

┬á"Hangi varsay─▒mlar─▒n─▒z─▒ g├╝ncelle┼čtirmelisiniz?"

┬á"Hangileri art─▒k ge├žersizdir ve b─▒rak─▒labilir?"


ÔťůBundan ilham alarak d├╝┼č├╝ncenizi ├Âzg├╝rle┼čtirmek i├žin yapmakta oldu─čunuz ┼čeye┬ál├╝tfen ÔÇťmant─▒ks─▒zÔÇŁ┬ábir pencereden de bak─▒n.


Mutlu Pazarlar ­čîĚ

10 g├Âr├╝nt├╝leme0 yorum

Son Yaz─▒lar

Hepsini G├Âr

Ichigo Ichie

Comments


bottom of page